Varoluş Dergisi

COVİD-19 AŞI ÇALIŞMALARI

Yüzyılımızın insanlık için en zorlu mücadelesi olan koronovirüs pandemisi halen sürüyor. Pandemiden önceki normal hayatımıza, güvenilir ve etkili aşı stratejisi ulaşılabilir, global aşı programı başarıyla uygulanabilir olana kadar dönemeyeceğimize yaygın olarak inanılıyor.1

Bu yazıda aşıdan ne beklemeliyiz, güncel aşı çalışmaları hangi aşamada ve aşı stratejisinin güçlü/zayıf yanları nelerdir sorularına bilimsel cevaplar vermeye çalışacağım.

SARS-CoV-2 virüsü insanlık için yeni ve koruyucu immun (bağışıklık) cevabın ne olduğu tam anlaşılmış değil. Bu nedenle hangi aşı stratejisinin başarılı olacağı henüz bilinmiyor. Aşı çalışmaları;  klinik öncesi çalışmalar, faz 1, faz 2, faz 3 aşamalarının tamamlandığı, 12-15 seneyi kapsayan bir süreçtir. Bu aşamalarda aşının hem hayvanlarda hem insanlarda etkinlik ve güvenilirlikleri test edilir. Pandemi koşulları gibi olağanüstü durumlarda resmi ruhsat öncesi tüm aşamaları daha kısa sürede tamamlayan aşılar için acil durumlarda kullanım yetkisi verilebilir. Salgın başladığından beri dünya çapında araştırmacılar aşı geliştirmek için yarış halindeler, en az 166 aşı adayı klinik öncesi ve klinik geliştirme aşamasında.1,2 Faz 3 aşamasında ve faz 2 çalışmalarını bir arada yürüten BioNTech /Pfizer/Fosunpharma firmalarına ait aşıyla ilgili geçtiğimiz haftalarda olumlu haberler aldık. Kurucularının 2 Türk kökenli bilim insanı olduğunu öğrendiğimiz BioNTech firması faz 3 çalışmalarında %90 etkinliğe ulaştıklarını açıkladı. Aşının bir kişiye 2 doz halinde uygulanacağını duyuran firma, Japonya ile 120 milyon doz, Avrupa Birliği ile ise 200 milyon dozluk anlaşma yaptı. Aşının resmi ruhsat alma durumunda ise 2021 yılının sonuna kadar 1,3 milyar doz aşının dünya genelinde dağıtıma geçeceği duyuruldu.2 Uygulama öncesi aşının -80 0C’de saklanma koşulunun olması dünya genelinde dağıtımı konusunda zorluk teşkil etse de, bu koşullara uygun çantalar ve saklama için soğuk odalar tasarlanmaya başlandı. Moderna Firması ve NIH’ (ABD Ulasal Sağlık Enstitüsü) in birlikte yürüttüğü faz 3 aşamasındaki diğer bir aşı adayı insan çalışmalarına ilk başlaması ve umut vadeden sonuçlar göstermesi nedeniyle dikkat çekmekte. BioNTech ile benzer aşı platformu kullanan (mRNA) aşı adayı ruhsat onayı alması durumunda Kanada, Japonya, Katar ve Amerika ile anlaşma imzaladı.

FDA ruhsat vereceği aşı için en az aşılanmış bireylerin %50’sinin COVİD-19’a karşı bağışıklık kazanması şartını açıkladı. Aşı çalışmalarını yürüten şirketler bu oranın %60’dan daha olmasını umut ediyorlar. Öte yandan araştırmacılar %60 başarıya ulaşılsa dahi sürü bağışıklığı için bu oranın yeterli olmayacağı görüşünde: Sürü bağışıklığının gerçekleşmesi için; aşının herkese de ulaştırılamayacağı gerçeği de göz önünde bulundurup,  hedef en az  %80 etkinlik olmalıdır.1 BioNTech firmasının geçen hafta açıkladığı etkinlik verisi bu açıdan da önemlidir.

Tahmini olarak Covid-19 enfeksiyonlarının %40-75’i asemptomatik veya hafif seyrediyor. Ayrıca yetişkinlerin gençlere göre daha duyarlı olduğunu biliyoruz. Tüm bu veriler aşı geliştirme çalışmalarının, güvenilirlik ve etkinlik testlerinin ana hedefidir.

Aşıların ilk kimlere uygulanacağı konusunda da önceliğin sağlık çalışanlarına, eşlik eden hastalığı olanlara, yaşlılara ve etnik azınlıklara tanınması önerilmekte.1

Aşı çalışmalarının hızlandırılmasına karşın, ilk etapta üretilen aşılara yetersiz immun cevap veren bireylere daha yeni çalışmalarda eklenerek 2. Jenerasyon Covid aşıları geliştirilecek. Tüm bu bilimsel veriler göstermekteki sürü bağışıklığının oluşması için önümüzde uzun bir dönem var. Covid-19’a karşı hala en etkili tedbir ise maske ve sosyal mesafe kuralına uymaktır.

Nazım Hikmet’ten bugüne kuvvet veren mısralarla yazımı bitiriyor, herkese sağlıklı günler diliyorum.

Yahut, kocaman gözlüklerin,
Beyaz gömleğinle bir laboratuarda,
İnsanlar için ölebileceksin,
Hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için,
Hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken,
Hem de en güzel,
En gerçek şeyin yasamak olduğunu bildiğin halde….

Referanslar:

1.https://www.nature.com/articles/d41586-020-02706-6

2.https://www.nytimes.com/interactive/2020/science/coronavirus-vaccine-tracker.html

Nükhet Serin

Nükhet Serin

1981 yılının Aralık ayında Kırklareli’nde dünyaya geldim. Lisans eğitimime kadar öğrenim sürecimi Tekirdağ ve Edirne illerinde tamamladım. Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesinden 2004 senesinde mezun olduktan sonra, ilaç endüstrisinde çeşitli firmalarda yöneticilik yaptım. 2014 senesinde pozitif bilime dayalı aldığım eğitimim, ömrümce rehber edindiğim matematiksel düşünme yöntemime ek olarak spiritüel bir disipline ihtiyaç duydum ve İsmail hocam vesilesiyle Reiki ile tanıştım. Halen Reiki 3A öğrencisiyim ve bir kamu hastanesinde eczacılık mesleğimi sürdürüyorum.

6 yorumlar

İnternet üzerinden dijital yayın hayatına ilk olarak 2013 yılında başlamış olan Varoluş Dergisi, kısa bir aradan sonra şimdi yeniden okurları ile birlikte. Değerli yazarlarımız, Spiritüalizm, Reiki, Yoga, Astroloji ve Yaşam alanlarında, siz değerli okurlarımız için yazıyor…

Arşivler